Anasayfa  |   İletişim  | AR - EN
Bilim Tarihi
Bize Ulaşın
Mesajınız
Bize Ulaşın
  • Ders İçerikleri
    •  
Bilim Tarihi Bölümü Ders İçerikleri

 

1. YIL  1. yarıyıl.

BT101 İslam Bilim Tarihine Giriş I

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste İslam'daki bilimin farklı dallarına genel bir girişten yapıldıktan sonra özellikle bilimsel fikirlerin kaynakları (Yunanca, Sanskritçe ve diğerleri) üzerinde durulur, bilimlerin İslam kültürüne girişi konusundaki tartışmalar açıklanır. Öğrenciler, Prof. Dr. Fuat Sezgin tarafından yazılanlar başta olmak üzere konu ile ilgili temel eserlere ulaşırlar ve bunları inceleme yöntemlerini öğrenirler.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007).

Sigrid Hunke, Avrupa’nın Üzerine Doğan İslam Güneşi, çev. Servet Sezgin (İstanbul, Bedir, 1997).

George Sarton, Bilim Tarihinde Yöntem, çev. Yavuz Unat / Melek Dosay / Remzi Demir / Güldeniz Can (Ankara, Doruk, 1997).

George Sarton, Antik Bilim ve Modern Uygarlık, çev. Melek Dosay / Remzi Demir (Ankara, Gündoğan, 2000).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT103 İslam Kimya Tarihi I

En yüksek kredi: 2.

İçerik: İslam kimyası konusunda Cābir ibn Ḥayyān’ın temel metodları incelenir. Yazarın kimliği ve tarihi konusundaki farklı görüşler anlatılır. “Cābir sorusu” konusunda Prof. Dr. Fuat Sezgin’in tezleri açıklanır.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band IV (Leiden, Brill, 1971).

Fuat Sezgin, 1984 yılından 2011 yılına kadar Enstitü yayınlarına yazılan Avrupa dillerindeki ‘Önsözler’ (Timaş’ta yayına hazırlanmaktadır). German and other languages: Jubiläumsband zum dreissigjährigen Bestehen des Institutes für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften (Frankfurt a. M., Institut für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften, 2011).

Jābir ibn Ḥayyān, Textes choisis (Mukhtār rasāʾil), Paul Kraus (Kahire, al-Khanji, 1935).

Paul Kraus, Jâbir ibn Hayyân—Contribution à l’histoire des idées scientifiques dans l’Islam, 2 cilt (Kahire, IFAO, 1942-1943).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT105 Arapça Bilim Tarihi Metinleri I

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Arap-İslam bilim tarihinden basit metinler. Gramer açıklamaları.

Bibliografya:

Mehmet Maksudoğlu, Arapçayı Öğreten Kitap (19. baskı, İstanbul, Ensar, 2013).

Mehmet Maksudoğlu, Arapça Dilbilgisi (İstanbul, Ensar, 2005).

Serdar Mutçalı, Arapça-Türkçe Türkçe-Arapça Sözlük (İstanbul, Dağarcık, 2013).

BT107 Matematik Tarihine Giriş

En yüksek kredi: 2.

İçerik: İslam matematiğine ve matematikçilerine genel bir bakış. Özellikle erken dönemler üzerinde durulmaktadır. Öklid, Arşimed ve diğer öncülerin mirası açıklanır. Geometri, aritmetik ve cebirin temel kavramları öğrenilir.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, 1984 yılından 2011 yılına kadar Enstitü yayınlarında yazılan Avrupa dillerindeki ‘Önsözler’ (Timaş’ta yayına hazırlanmaktadır). German and other languages: Jubiläumsband zum dreissigjährigen Bestehen des Institutes für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften (Frankfurt a. M., Institut für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften, 2011).

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band V (Leiden, Brill, 1974).

Lütfi Göker, Matematik Tarihi (Ankara, Kültür Bakanlığı, 1989).

Şaban Döğen, İslam ve Matematik (2. Baskı, İstanbul, Gençlik, 1994).

Joseph Dauben (yayına hazırlayan), The History of Mathematics from Antiquity to the Present: A Selective Annotated Bibliography, (New York and London, Garland, 1985), s. 65-86 (Jan Hogendijk tarafından).

İhsan Fazlıoğlu, Uygulamalı Geometrinin Tarihine Giriş, el-İkna fî İlmi'l-Misaha (İstanbul, Dergah, 2004).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT109 Bilim Tarihçileri için Yabancı Dil I (İngilizce/Almanca)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Araştırmacıların eserlerini okumak için akademik İngilizce. Makale okumaları.

Bibliyografya:

Craig Thaine, Cambridge Academic English (Cambridge, CUP, 2012).

Oxford Wordpower Dictionary (4. baskı, Oxford, OUP, 2013).

Ira Ehrlich, Instant Vocabulary (New York, Pocket Books, 1968).

Studio D1, Deutsch als Fremdsprache (Berlin, Cornelsen, 2005).

Karl Steuerwald, Deutsch-Türkisches Türkisch-Deutsches Wörterbuch (Wiesbaden, Harrassowitz, 1974).

2. yarıyıl.

BT102 İslam Bilim Tarihine Giriş II

En yüksek kredi: 2.

İçerik: BT101 dersin devamıdır. Bu derste özellikle bilimin İslam’daki en büyük dönemi incelenir. Bilimlerin İslam’da yayılması ve tarihsel sebepleri; bilimlerin İslam düşünürler tarafından sınıflandıralması konuları ele alınır.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007).

Fuat Sezgin, 1984 yılından 2011 yılına kadar Enstitü yayınlarına yazılan Avrupa dillerindeki ‘Önsözler’ (Timaş’ta yayına hazırlanmaktadır). German and other languages: Jubiläumsband zum dreissigjährigen Bestehen des Institutes für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften (Frankfurt a. M., Institut für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften, 2011).

George Sarton, Bilim Tarihinde Yöntem, çev. Yavuz Unat / Melek Dosay / Remzi Demir / Güldeniz Can (Ankara, Doruk, 1997).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT104 İslam Kimya Tarihi II

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste Turba Philosophorum ve Arapçadaki en erken simya eserleri ele alınır. Cābir ibn Ḥayyān, Er-Rāzī, Ps.-Macrītī ve Ibn Umayl karşılaştırması yapılır.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band IV (Leiden, Brill, 1971).

Jābir ibn Ḥayyān, Textes choisis (Mukhtār rasāʾil), Paul Kraus (Kahire, al-Khanji, 1935).

Paul Kraus, Jâbir ibn Hayyân—Contribution à l’histoire des idées scientifiques dans l’Islam, 2 cilt (Kahire, IFAO, 1942-1943).

Theodor Abt’ın CALA serisi (Zürich, Living Human Heritage).

Syed Numanul Haq, Names, Natures, and Things: The Alchemist Jābir ibn Ḥayyān and his Kitāb al-Aḥjār (Book of Stones) (Dordrecht/London/Boston, Kluwer, 1993).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT106 Arapça Bilim Tarihi Metinleri II

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Arap-İslam bilim tarihinden basit metinler. Gramer açıklamaları.

Bibliografya:

Mehmet Maksudoğlu, Arapçayı Öğreten Kitap (19. baskı, İstanbul, Ensar, 2013).

Mehmet Maksudoğlu, Arapça Dilbilgisi (İstanbul, Ensar, 2005).

Serdar Mutçalı, Arapça-Türkçe Türkçe-Arapça Sözlük (İstanbul, Dağarcık, 2013).

BT108 İslam’da Matematik Tarihine Giriş

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste geometri, aritmetik ve cebirin İslam’daki gelişmeleri ele alınır.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band V (Leiden, Brill, 1974).

Roshdi Rashed, The Development of Arabic Mathematics: Between Arithmatic and Algebra, çev. Armstrong (Alphen, Klewer, 1994).

Richard Lorch, Arabic Mathematical Sciences (Ashgate, Variorum, 1995).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT110 Bilim Tarihçileri için Yabancı Dil II (İngilizce/Almanca)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Araştırmacıların eserlerini okumak için akademik İngilizce. Makale okumaları.

Bibliografya:

Craig Thaine, Cambridge Academic English (Cambridge, CUP, 2012).

Oxford Wordpower Dictionary (4. baskı, Oxford, OUP, 2013).

Ira Ehrlich, Instant Vocabulary (New York, Pocket Books, 1968).

Studio D1, Deutsch als Fremdsprache (Berlin, Cornelsen, 2005).

Karl Steuerwald, Deutsch-Türkisches Türkisch-Deutsches Wörterbuch (Wiesbaden, Harrassowitz, 1974).

2. YIL 3. yarıyıl.

BT201 İslam’da Teoloji ve Edebi Bilimleri I

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste İslam’ın ve Arapçanın en temel metinleri incelenir: Kuran-ı Kerim, Hadis literatürü ve teoloji yanında filoloji ve şiir konuları da işlenir. Prof. Fuat Sezgin’in Hadis araştırma metodları açıklanır.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, Arap Bilim Tarihi Literatürü, 1. cilt (Türkçe çeviri yayına hazırlanmaktadır).

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band II: Poesie, bis ca. 430 H (Leiden, Brill, 1975).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT203 Arap-İslam Edebiyatı Tarihi

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Dersler şiir okumaları ve incelemeleri; Arapların en önemli şairleri ve Arap edebiyatında nesir konularına odaklanmıştır.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band XVI, XVII (yayına hazırlanıyor).

Clemens Huart, Arap ve İslam Edebiyatı, çev. Cemal Sezgin (Ankara, Tisa, 1971).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT205 İslam Tıp Tarihi I

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste özellikle erken dönemlerde İslam öncesi tıb üzerinde durulmaktadır. Galen ve Hippokrat’ın temel prensipleri ve Arap mirasçıları; Dioskorides ve farmakoloji konuları öğetilmektedir.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band III (Leiden, Brill, 1970).

Vivian Nutton, Ancient Medicine (London, Taylor and Francis, 2004).

Peter Pormann, Emilie Savage-Smith, Medieval Islamic Medicine (Edinburgh, EUP, 2007).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT207 İslam Bilimi ve Müzecilik I

En yüksek kredi: 2.

İçerik: İslam biliminin geliştirdiği usturlab, rubu tahtası, güneş ve su saatleri gibi bilim aletleri ve bunlarla ilgili belgelerin incelenmesi; bunların müzelerde sunulması.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007).

Ahmet Ziya, Güneş Saatleri Yapım Kılavuzu, Prof. Dr. Atilla Bir, Prof. Dr. Mustafa Kaçar, Y. Müh. Şinasi Acar (hazırlayanlar) (İstanbul, Biryıl, 2010).

Ahmed Ziya b. Rıza, Rubu Tahtası Kullanım Kılavuzu, Atilla Bir, Prof. Dr. Mustafa Kaçar, Y. Müh. Şinasi Acar (hazırlayanlar) (İstanbul, Biryıl, 2010).

Savage-Smith, Emilie, Islamic Celestial Globes (Washington D.C., Smithsonian, 1985).

Donald Hill, Islamic Science and Engineering (Edinburgh, EUP, 1993).

Donald Hill, On The Construction of Water-Clocks (London, Turner, 1976).

Donald Hill ve al-Hassan, Ahmad, Islamic Technology; An Illustrated History (Cambridge, CUP, 1986).

Ann Davis, André Desvallées and François Mairesse (hazırlayanlar), What is a Museum? çev. Ann Davis, Lynn Maranda ve Suzanne Nash (München, Müller-Straten, 2010).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT209 Arapça Bilim Tarihi Metinleri III

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Arap-İslam bilim tarihinden basit metinler. Gramer açıklamaları.

Bibliyografya:

Mehmet Maksudoğlu, Arapçayı Öğreten Kitap (19. baskı, İstanbul, Ensar, 2013).

Mehmet Maksudoğlu, Arapça Dilbilgisi (İstanbul, Ensar, 2005).

Serdar Mutçalı, Arapça-Türkçe Türkçe-Arapça Sözlük (İstanbul, Dağarcık, 2013). 

BT211 İslam’da Astroloji Tarihi (seçmeli ders)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Astroloji tarihi ve metinleri; Astrolojinin tarihsel arka planı ve Halifelerin hayatlarında astrolojinin önemi konuları öğretilmektedir.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band VII (Leiden, Brill, 1979).

Ekmeleddin İhsanoğlu, vb. (hazırlayanlar) Osmanlı astroloji literatürü tarihi (İstanbul, IRCICA, 2011).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar. 

BT213 İslam’da Meteoroloji Tarihi (seçmeli ders)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: İslam meteoroloji tarihi ve Al-Kindī’nin meteoroloji çalışmaları öğretilir.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band VII (Leiden, Brill, 1979).

Charles Burnett ve Gerrit Bos, Scientific Weather Forecasting in the Middle Ages: The Writings of Al-Kindi (London, Warburg, 2000).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

4. yarıyıl.

BT202 İslam’da Teoloji ve Edebi Bilimler II

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Özellikle tarih, fıkıh, kelam ve tasavvuf konuları üzerinde durulur; aynı zamanda filoloji ve şiir öğretilir.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, Arap Bilim Tarihi Literatürü, 1. cilt (Türkçe çeviri yayına hazırlanmaktadır).

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band II: Poesie, bis ca. 430 H (Leiden, Brill, 1975).

F. E. Peters, A Reader on Classical Islam (Princeton, PUP, 1994).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT204 İslam Tıp Tarihi II

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Tıbbın İslam’daki gelişmeleri; Ar-Rāzī, Ibn Sīnā, Ibn an-Nafīs ve eserleri öğretilir.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band III (Leiden, Brill, 1970).

Peter Pormann, Emilie Savage-Smith, Medieval Islamic Medicine (Edinburgh, EUP, 2007).

Türk Tarih Kurumu, Büyük Türk Filozof ve Tıb Üstadı İbn-i Sina (2. baskı, Ankara, 2009).

Ibn Sīnā, The Canon of Medicine (al-Qanūn fi’l-ṭibb), çev. Laleh Bakhtiar (Chicago, Great Books of the Islamic World, 1999, 2012).

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007), 4. cilt.

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

Keskinbora, Kadircan, İbni Sina’nın Küçük Tıp Kanunu (İstanbul, Bahçeşehir Üni. Yay., 2013).

 BT206 İslam Bilimi ve Müzecilik II

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste İslam’da mühendislik alanında özellikle su taşıma aletleri ve mimarlık incelenir. Ayrıca, kimya aletleri ve optik alanında İbnü’l-Heysem’in “Karanlık oda” (camera obscura) anlatılır. İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi’nde objeler incelenir. Müzecilik derslerinde objelerin müze ortamındaki sunulması öğretilir.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007).

Donald Hill, Islamic Science and Engineering (Edinburgh, EUP, 1993).

Donald Hill, On The Construction of Water-Clocks (London, Turner, 1976).

Donald Hill ve al-Hassan, Ahmad, Islamic Technology; An Illustrated History (Cambridge, CUP, 1986).

Ann Davis, André Desvallées and François Mairesse (hazırlayanlar), What is a Museum? çev. Ann Davis, Lynn Maranda ve Suzanne Nash (München, Müller-Straten, 2010).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

BT208 Arapça Bilim Tarihi Metinleri IV

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Arap-İslam bilim tarihinden metinler. Gramer açıklamaları.

Bibliyografya:

Mehmet Maksudoğlu, Arapçayı Öğreten Kitap (19. baskı, İstanbul, Ensar, 2013).

Mehmet Maksudoğlu, Arapça Dilbilgisi (İstanbul, Ensar, 2005).

Serdar Mutçalı, Arapça-Türkçe Türkçe-Arapça Sözlük (İstanbul, Dağarcık, 2013).

BT210 İslam Düşünce Tarihi (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Ortaçağ İslam’da felsefe ve kalām konuları ele alınır.

Bibliyografya:

Franz Rosenthal, Knowledge Triumphant: The Concept of Knowledge in Medieval Islam (Leiden, Brill, 1970, yeni baskı 2007).

Franz Rosenthal, Classical Heritage in Islam (San Diego, University of California, 1975; Routledge, yeni başkılar).

Johannes Peters, God’s Created Speech (Leiden, Brill, 1976).

Richard McCarthy, The Theology of al-Ashʿarī (Beyrut, Imprimerie Catholique, 1953).

Daniel Gimaret, La doctrine d'al-Ashari (Paris, Cerf, 1990).

Louis Gardet ve Georges Anawati, Introduction à la Theologie Musulmane (3. başkı, Vrin, Paris, 1981; 1. baskı 1948).

Hadi Adanalı, “Kelâm: İslam Toplumunun Rasyonelleşme Süreci”, İslamiyat, 3. cilt, 2000.

Josef van Ess, Theologie und Gesellschaft im 2. und 3. Jahrhundert Hidschra; Eine Geschichte des religiösen Denkens im frühen Islam, 6 cilt (Berlin, Walter de Gruyter, 1991-1997).

Josef van Ess, “İslam Kelâmının Başlangıcı”, çev. Saban Ali Düzgün, AÜİFD, XLI.

Fuat Sezgin, Arap Bilim Tarihi Literatürü, 1. cilt (Türkçe çeviri yayına hazırlanmaktadır).

Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar. Islamic Philosophy, vol. 42-120.

BT212 İslam’da Müzik Tarihi (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Al-Kindī, al-Fārābī, Iḫwān aṣ-Ṣafāʾ metinleri. Matematik ve müziğin bağlantıları anlatılır.

Bibliografya:

Henry Farmer, Studies in Oriental Music, Science of Music in Islam, 1. ve 2. cilt (Frankfurt, Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften, 1997).

Eckhard Neubauer, Arabisch Musiktheorie von den Anfängen bis zum 6./12. Jahrhundert, Science of Music in Islam, 3. cilt (Frankfurt, Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften, 1998-1999).

BT214 İslam Astronomisinin Avrupa’ya Etkisi (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Ortaçağda Batı dünyası İslam Astronomi eseri ve astronomi aletleri ile ilgili bilgileri transfer ettikten sonra Astronomiyi öğrendiler. Alchabitius olarak bilinen al-Qabīṣī’nin (10. yy.) astronomi konusunda en önemli kitaplardan biri olan al-Madḫal ilā ṣināʿat aḥkām an-nuǧūm Joannes Hispalensis tarafından çevirildi ve usturlabı Batı’ya MāšāʾAllāh’ın (Latince Messahala) kitabı tanıttı. Derste aynı zamanda Rönesans döneminde Tycho Brahe ile Taqī ad-Dīn ve Kopernik ile Naṣīr ad-Dīn Ṭūsī arasında bağlantılar incelenir. İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi’ndeki objelerle çalışılır.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band VI (Leiden, Brill, 1974).

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007), 2. cilt.

George Saliba, İslam Bilimi ve Avrupa Rönesansı'nın Doğuşu, çev. Günseli Aksoy (İstanbul, Butik, 2008).

Institut für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar. Mathematics and Astronomy, vol. 1-111.

 

3. YIL

 

5. yarıyıl.

 

BT301 İslam Fizik ve Teknoloji Tarihi I

En yüksek kredi: 2.

İçerik: İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi’ndeki aletler esas alınarak İslam’da fizik teorileri ve uygulamaları öğretilir.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007), 5. cilt.

Donald Hill, Islamic Science and Engineering (Edinburgh, EUP, 1993).

Donald Hill ve al-Hassan, Ahmad, Islamic Technology; An Illustrated History (Cambridge, CUP, 1986).

Wiedemann, Eilhard, Gesammelte Schriften zur arabisch-islamischen Wissenschaftsgeschichte, 3 cilt, Dorothea Girke ve Dieter Bischoff (hazırlayanlar) (yeni baskı, Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften, 1984).

Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

 

BT303 İslam Astronomi Tarihi I

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Arap-İslam astronominin kaynakları (Yunan, Hint astronomisi) ele alınır; erken dönem astronomi ve Halife el-Maʾmūn’un rasathanesi anlatılır.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007), 2. cilt.

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band VI (Leiden, Brill, 1974).

Aydın Sayılı, The Observatory in Islam and its place in the General History of the Observatory (2. baskı, Ankara, Türk Tarih Kurumu, 1988).

Paul Kunitzsch, Stars and Numbers (Aldershot, Variorum, 2004).

Edward S. Kennedy, Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World (Aldershot, Variorum, 1998).

Rüşdi Raşid (yayına hazırlayan), İslam Bilim Tarihi I; Astronomi (İstanbul, Litera, 2006).

İhsan Fazlıoğlu (bölüm), Osmanlı Astronomi Literatürü Tarihi, Ekmeleddin İhsanoğlu v. b. (hazırlayanlar) (İstanbul, İRCİCA, 1997).

Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften reprints.

 

BT305 İslam’da Coğrafya ve Kartografya Tarihine Giriş

En yüksek kredi: 2

İçerik: Derste en erken kozmografik dünya kavrayışları ve dünya kartografyasındaki yansımalarından başlanır, “Coğrafya”nın bilimsel disiplin olarak ortaya çıkmasına yol açan gelişmeler üzerine durulur. Matematiksel coğrafya ve kaynaklarına (Batlamyus) giden yol izlereyerek, coğrafya ve kartografyanın İslam Dünyası’nda erken yaratıcı kazanımları ve gelişmeler incelenir.

Kısa bibliyografya:

Fuat Sezgin, Mathematical and Geographical Cartography in Islam and their Continuation in the Occident, Vol. I, Historical Presentation, Part 1 (Frankfurt, IGAIW, 2005).

George Sarton, Acient Science and Modern Civilization (New York, Harper, 1959).

 

BT307 Arapça Bilim Tarihi Metinleri V

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Arap-İslam bilim tarihinden metinler. Gramer açıklamaları.

Bibliografya:

Mehmet Maksudoğlu, Arapçayı Öğreten Kitap (19. baskı, İstanbul, Ensar, 2013).

Mehmet Maksudoğlu, Arapça Dilbilgisi (İstanbul, Ensar, 2005).

Serdar Mutçalı, Arapça-Türkçe Türkçe-Arapça Sözlük (İstanbul, Dağarcık, 2013).

Wolfdietrich Fischer, A Grammar of Classical Arabic (3. baskı), çev. Rodgers (New Haven, Yale UP, 2002).

 

BT309 İslam Ziraat Tarihi (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste Ortadoğu coğrafyasının sıcak ikliminde özellikle sulama ve kanal sistemlerinin önemi; ziraatın Ortaçağ ekonomisindeki rolü üzerinde durulur.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band IV Agrikultur (Leiden, Brill, 1971).

Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

 

BT311 İslam’da Zooloji Tarihi (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste İslam’da zooloji alanındaki yazılı kaynaklar edebi ve uygulamalı (hayvancılık ve baytarlık), binicilik ve avlanma kitapları gibi iki türde incelenebilir. Ayrıca Aristo’nun Hayvanların Tarihi Üzerine ve Hayvanların Oluşumu Üzerine ve diğer kitapları ele alınır..

Bibliografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band III (Leiden, Brill, 1970).

 

6. yarıyıl.

 

BT302 İslam Fizik ve Teknoloji Tarihi II

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Fizik teorileri ve uygulamaları. İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi’ndeki objelerle çalışılır.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007), 5. cilt.

Donald Hill, Islamic Science and Engineering (Edinburgh, EUP, 1993).

Donald Hill ve al-Hassan, Ahmad, Islamic Technology; An Illustrated History (Cambridge, CUP, 1986).

Eilhard Wiedemann, Gesammelte Schriften zur arabisch-islamischen Wissenschaftsgeschichte, 3 cilt, Dorothea Girke ve Dieter Bischoff (hazırlayanlar) (yeni baskı, Institut für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften, 1984).

Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

 

BT304 İslam Astronomi Tarihi II

En yüksek kredi: 2.

İçerik: İslam astronominin gelişmesi ve uygulamaları. Astronominin İslam’daki önemi. Seyahat ve denizcilikte astronomi.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007), 2. cilt.

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band VI (Leiden, Brill, 1974).

Aydın Sayılı, The Observatory in Islam and its place in the General History of the Observatory (2. baskı, Ankara, Türk Tarih Kurumu, 1988).

Paul Kunitzsch, Stars and Numbers (Aldershot, Variorum, 2004).

Edward S. Kennedy, Astronomy and Astrology in the Medieval Islamic World (Aldershot, Variorum, 1998).

Rüşdi Raşid (yayına hazırlayan), İslam Bilim Tarihi I; Astronomi (İstanbul, Litera, 2006).

İhsan Fazlıoğlu (bölüm), Osmanlı Astronomi Literatürü Tarihi, Ekmeleddin İhsanoğlu v. b. (hazırlayanlar) (İstanbul, İRCİCA, 1997).

Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

 

BT316 İslam’da Matematiksel Coğrafya ve Kartografya

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Halife el-Maʾmūn zamanında (813-833) matematiksel coğrafya ve kartografya konusunda önemli gelişmeler olmuştur. Eski yanlışlıklar düzeltilmiş ve yeni veriler (koordinatlar) ortaya konmuştur; el-Bīrūnī 11. yy.’ın ilk yarınsında matematiksel coğrafyayı bağımsız bir bilim alanı olarak kurdu. Seminerler, daha doğru kartografik bir dünya yansımasına yol açan uygulamalı, matematiksel-gökbilim metodlarına odaklanmaktır.

Kısa bibliografya:

Fuat Sezgin, Mathematical and Geographical Cartography in Islam and their Continuation in the Occident, Vol. I, Historical Presentation, Part 1 (Frankfurt, IGAIW, 2005).

Fuat Sezgin, Wissenschaft und Technik im Islam, Vol. III, hier: Geographie, Nautik (Frankfurt, IGAIW, 2003).

Fuat Sezgin, Jubiläumsband zum dreißigjährigen Bestehen des Institutes für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften. In europäischen Sprachen erschienene Vorworte (Mukaddimeler) zu Publikationen des Institutes aus den Jahren 1984 bis 2011 (Frankfurt, IGAIW, 2011).

 

BT308 Arapça Bilim Tarihi Metinleri VI

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Arap-İslam bilim tarihinden metinler. Gramer açıklamaları.

Bibliografya:

Mehmet Maksudoğlu, Arapça Dilbilgisi (İstanbul, Ensar, 2005).

Serdar Mutçalı, Arapça-Türkçe Türkçe-Arapça Sözlük (İstanbul, Dağarcık, 2013).

Wolfdietrich Fischer, A Grammar of Classical Arabic (3. baskı), çev. Rodgers (New Haven, Yale UP, 2002).

 

BT310 İslam’da Fililoji

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Derste Basra, Küfe ve Bağdat gibi İslam bilim ve kültür merkezlerinde dilbilimcilik ve tarihsel zemini ele alınmaktadır.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band VIII, Lexikographie (Leiden, Brill, 1982).

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, Band IX, Grammatik (Leiden, Brill, 1984).

Kees Versteegh, The Arabic Language (Columbia, CUP, 2001).

Kees Versteegh, Dr. Mushira Eid, Alaa Elgibali (hazırlayanlar), Encyclopedia of Arabic Language and Linguistics, 2 cilt (Leiden, Brill, 2005-2006).

 

BT312 İslam’da Mineroloji Tarihi (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Derste İslam’da teorik ve uygulamalı mineroloji. Ibn Sīnā’nın Kitāb aš-Šifāʾ ve taşların faydaları üzerine teorileri öğretilir.

Bibliyografya:

Julius Ruska, Das Steinbuch des Aristoteles (Heidelberg, Carl Winter, 1912).

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007), 4. cilt.

 

BT314 İslam’da Botanik Tarihi (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Derste İslam’da farmakoloji, aṭ-ṭibb an-nabawīden al-Ġāfiqī’ye; Arap-İslam kaynaklarında Ortadoğu’nun yerel bitkileri ve tıbbi faydaları; İslam farmakolojinin Dioskorides ve Galen’le bağlantıları, skolastik ve erken modern dönemine geçişi incelenir.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, 3. cilt (Leiden, Brill, 1970).

Ingrid Hehmeyer ve Hanne Schönig (hazırlayanlar), Herbal Medicine in Yemen: Traditional Knowledge and Practice, and Their Value for Today’s World (Leiden, Brill, 2012).

Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

 

 

4. YIL

 

7. yarıyıl.

 

BT401 Arap-İslam Coğrafyası ve Kartografyanın Batı’daki Devamı

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Derste, Arap-İslam dünyasına coğrafya ve kartografya konusunda 10. yy.’da meydana gelen gelişmelerin devamında 13. yy.’ın Avrupa’sında Arap-İslam örneklere dayalı yeni bir harita türü olan Portulan haritaları ortaya çıktı. Arap-İslam coğrafyası ve kartografyasını esas alarak, seminerlerde 10.-18. yy.’lar arasında Batı’daki adaptasyonları, yapım ve benimseme gibi temaları ele alınır.

 

Kısa bibliyografya:

Fuat Sezgin, Mathematical and Geographical Cartography in Islam and their Continuation in the Occident, Vol. I, Historical Presentation, Part 1 (Frankfurt, IGAIW, 2005).

Fuat Sezgin, Mathematical and Geographical Cartography in Islam and their Continuation in the Occident, Vol. II, Historical Presentation, Part 2 (Frankfurt, IGAIW, 2007).

Fuat Sezgin, Wissenschaft und Technik im Islam, Vol. III, hier: Geographie, Nautik (Frankfurt, IGAIW, 2003).

Fuat Sezgin, Jubiläumsband zum dreißigjährigen Bestehen des Institutes für Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften. In europäischen Sprachen erschienene Vorworte (Mukaddimeler) zu Publikationen des Institutes aus den Jahren 1984 bis 2011 (Frankfurt, IGAIW, 2011).

 

BT403 İslam Biliminin Avrupa’ya Transferi I

En yüksek kredi: 2.

İçerik: İslam biliminin Avrupa’ya transferinde önemli merkezlerden Salerno, Toledo ve Sicilya’da İbraniceye ve Latinceye yapılmış çeviriler. Erken modern çağın düşünürlerinin İslam dünyasıyla bağlantıları konuları öğretilir.

Bibliografya:

Charles Burnett, Arabic into Latin in the Middle Ages (Aldershot, Ashgate Variorum, 2009).

Sigrid Hunke, Avrupa’nın Üzerine Doğan İslam Güneşi, çev. Servet Sezgin (İstanbul, Bedir, 1997).

George Saliba, İslam Bilimi ve Avrupa Rönesansı'nın Doğuşu, çev. Günseli Aksoy (İstanbul, Butik, 2008).

Fuat Sezgin, 1984 yılından 2011 yılına kadar Enstitü yayınlarına yazılan Avrupa dillerindeki ‘Önsözler’ (Timaş’ta yayına hazırlanmaktadır). German and other languages: Jubiläumsband zum dreissigjährigen Bestehen des Institutes für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften (Frankfurt a. M., Institut für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften, 2011).

 

BT404 Arapça Bilim Tarihi Metinleri VII

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Arap-İslam bilim tarihinden metinler. Gramer açıklamaları.

Bibliografya:

Mehmet Maksudoğlu, Arapçayı Öğreten Kitap (19. baskı, İstanbul, Ensar, 2013).

Mehmet Maksudoğlu, Arapça Dilbilgisi (İstanbul, Ensar, 2005).

Serdar Mutçalı, Arapça-Türkçe Türkçe-Arapça Sözlük (İstanbul, Dağarcık, 2013).

Wolfdietrich Fischer, A Grammar of Classical Arabic (3. baskı), çev. Rodgers (New Haven, Yale UP, 2002).

 

BT407 İslam Eczacılık Tarihi (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste İslam’da farmakoloji, tıptan ayrı bir bilim dalı olarak oluşumu; eczacılığın kurumlaşması, maddelerin korunma yöntemleri gibi önemli gelişmeler ve Arap-İslam dünyasında Avrupa’daki eczcılığın etkisi konuları incelenecektir.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, Geschichte des arabischen Schrifttums, 3. cilt (Leiden, Brill, 1970).

Geschichte der Arabisch-Islamischen Wissenschaften’den yeni baskılar.

 

BT411 İslam’da Askeri Sanatlar (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste İslam’da askeri sanatlar, fizik, kimya ve mühendislikteki gelişmelerin İslam ordularına sağladığı avantajlar, İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi’ndeki objeler ışığında incelenir.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007), 5. cilt.

Joseph Reinaud, De l’art militaire chez les arabes (Paris, Imprimerie Nationale, 1848).

Volker Schmidtchen, Kriegswesen im späten Mittelalter (Weinheim, VCH, 1990).

 

B413 Bilim Tarihçileri için Almanca III (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bilim tarihçileri için Almanca. Temel gramer ve sözçükler bilgileri.

Bibliyografya:

Studio D1, Deutsch als Fremdsprache (Berlin, Cornelsen, 2005).

Karl Steuerwald, Deutsch-Türkisches Türkisch-Deutsches Wörterbuch (Wiesbaden, Harrassowitz, 1974).

 

8. yarıyıl.

 

BT402 İslam’da Tarih Çalışmaları

En yüksek kredi: 2.

İçerik: İslam’da İbn İsḥāq, al-Vāqidī, Yaʿqūbī, Ṭabarī, İbn al-Aṯīr gibi tarihçilerin kullanıldıkları kaynaklar ve yaklaşımları. Modern tarihçilik metodları ile öğretilir.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, Arap Bilim Tarihi Literatürü, 1. cilt (Türkçe çeviri yayına hazırlanmaktadır).

 

BT 409 İslam’da Beşeri Coğrafya – Giriş

En yükek kredi: 2.

İçerik:

7. ve 8. yy.larda olan İslam Dünya’sının hızlı gelişmesi üç kıta (Afrika, Asya, Avrupa) içeren coğrafik bilgilerin toplanmasıyla birlikte gerçekleştirdi. Bu giriş seminerlerinde, İslam beşeri coğrafyanın kapsamına bakmakla birlikte, özellikle seyyahların, ayrıca yerel ve kentsel coğrafyasının çeşitli metodlarını incelenir.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, Anthropogeographie. Vol. XIV., Teil 1: Gesamt- und Ländergeographie. Stadt- und Regionalgeographie (Frankfurt, IGAIW, 2010)

Fuat Sezgin, Anthropogeographie. Vol. XV., Teil 2: Topographie - Geographische Lexika. Kosmographie - Kosmologie. Reiseberichte (Frankfurt, IGAIW, 2010)

 

BT 406 Arapça Bilim Tarihi Metinleri VIII

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Arap-İslam bilim tarihinden metinler. Gramer açıklamaları.

Bibliyografya:

Mehmet Maksudoğlu, Arapça Dilbilgisi (İstanbul, Ensar, 2005).

Serdar Mutçalı, Arapça-Türkçe Türkçe-Arapça Sözlük (İstanbul, Dağarcık, 2013).

Wolfdietrich Fischer, A Grammar of Classical Arabic (3. baskı), çev. Rodgers (New Haven, Yale UP, 2002).

 

BT 408 İslam Biliminin Avrupa’ya Transferi II

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bu derste erken Modern Çağ düşünürlerinin İslam dünyasıyla bağlantıları üzerinde durulur. Prof. Dr. Fuat Sezgin’in kartografya çalışmaları anlatılır.

Bibliyografya:

Fuat Sezgin, Mathematical and Geographical Cartography in Islam and their Continuation in the Occident, Vol. I, Historical Presentation, Part 1 (Frankfurt, IGAIW, 2005).

Sigrid Hunke, Avrupa’nın Üzerine Doğan İslam Güneşi, çev. Servet Sezgin (İstanbul, Bedir, 1997).

George Saliba, İslam Bilimi ve Avrupa Rönesansı'nın Doğuşu, çev. Günseli Aksoy (İstanbul, Butik, 2008).

Fuat Sezgin, 1984 yılından 2011 yılına kadar Enstitü yayınlarına yazılan Avrupa dillerindeki ‘Önsözler’ (Timaş’ta yayına hazırlanmaktadır). German and other languages: Jubiläumsband zum dreissigjährigen Bestehen des Institutes für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften (Frankfurt a. M., Institut für Geschichte der arabisch-islamischen Wissenschaften, 2011).

 

BT 410 İslam Mimarlık Tarihi (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: İslam’da mimarlık tarihi ve mimarlığın matematiksel boyutları.

Bibliografya:

Fuat Sezgin, İslam’da Bilim ve Teknik 1-5 cilt (Kültür Bakanlığı, 2007).

Turgut Cansever, İslam’da Şehir ve Mimari (İstanbul, Timaş, 2008).

Richard Ettinghausen, Oleg Graber ve Marilyn Jenkins, Islamic Art and Architecture 650-1250 (Yale UP, 2001).

 

BT412 Bilim Tarihçileri için Almanca IV (seçmeli)

En yüksek kredi: 2.

İçerik: Bilim tarihçileri için Almanca. Temel gramer ve sözcük bilgileri.

Bibliografya:

Studio D1, Deutsch als Fremdsprache (Berlin, Cornelsen, 2005).

Karl Steuerwald, Deutsch-Türkisches Türkisch-Deutsches Wörterbuch (Wiesbaden, Harrassowitz, 1974).

 




Kurumsal
E-Posta
İnsan
Kaynakları
SKS
FSM
Otomasyon
International Relations
FSM SEM
ALUTEAM
KURAM
FSM
TÜMER
Kariyer
Merkezi